Δυναμική στη Θεότητα

Υπάρχει μόνο ένας Θεός; Και τότε τι είναι ο Χριστός και το Άγιο Πνεύμα;

Το Ενιαίο του Θεού. Αντίθετα προς τα γύρω ειδωλολατρικά έθνη, ο Ισραήλ πίστευε ότι υπάρχει ένας μόνο Θεός (Δευτ. δ΄35, ς΄4, Ησ. με΄5, Ζαχ. ιδ΄9). Η Καινή Διαθήκη δίνει την ίδια έμφαση για το ενιαίο του Θεού (Μάρκ. ιβ΄29-32, Ιωάν. ιζ΄3, Α΄Κορ. η΄4-6, Εφεσ. δ΄4-6, Α΄Τιμ. β΄5). Αυτή η μονοθεϊστική έμφαση δεν έρχεται σε αντίθεση με τη χριστιανική έννοια της τριαδικότητας του Θεού – Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα. Μάλλον βεβαιώνει ότι δεν υπάρχει πάνθεον διαφόρων θεοτήτων.

Η Πολλαπλότητα στη Θεότητα. Αν και η Παλαιά Διαθήκη δε διασαφηνίζει ότι ο Θεός είναι τριαδικός, κάνει νύξη για μια πολλαπλότητα στη Θεότητα. Κατά διαστήματα ο Θεός χρησιμοποιεί ρήματα και αντωνυμίες στον πληθυντικό όπως «Ας κάμωμεν άνθρωπον κατ’εικόνα ημών» (Γέν. α΄26), «Ιδού, έγεινεν ο Αδάμ ως είς εξ ημών» (Γέν. γ΄22), «Έλθετε ας καταβώμεν» (Γέν. ια΄7). Κατά διαστήματα ο Άγγελος του Κυρίου ταυτίζεται με το Θεό. Παρουσιαζόμενος στο Μωυσή, ο Άγγελος του Κυρίου είπε: «Εγώ είμαι ο Θεός του πατρός σου, ο Θεός του Αβραάμ, ο Θεός του Ισαάκ, και ο Θεός του Ιακώβ» (Έξ. γ΄6,.2).

Διάφορα εδάφια διαχωρίζουν το Πνεύμα του Θεού από το Θεό. Στην ιστορία της Δημιουργίας «Πνεύμα Θεού εφέρετο επί της επιφανείας των υδάτων» (Γέν. α΄2). Μερικά κείμενα όχι μόνο αναφέρονται στο Πνεύμα, αλλά συμπεριλαμβάνουν ένα τρίτο πρόσωπο στο έργο του Θεού για τη λύτρωση. «Και τώρα Κύριος ο Θεός [ο Πατέρας] απέστειλεν εμέ [ο Υιός του Θεού] και το Πνεύμα αυτού [το Άγιο Πνεύμα]» (Ησ. μη΄16). «Έθεσα [ο Πατέρας] το Πνεύμα μου επ’αυτόν [ο Μεσσίας]. Θέλει εξαγγείλει κρίσιν εις τα έθνη» (Ησ. μβ΄1).

Η Σχέση Μέσα στη Θεότητα. Η πρώτη έλευση του Χριστού μάς δίνει μια πιο σαφή ενόραση για την Τριαδική Θεότητα. Το ευαγγέλιο του Ιωάννου αποκαλύπτει ότι η Θεότητα συνίσταται από το Θεό Πατέρα (κεφάλαιο 3), από το Θεό Υιό (κεφάλαιο 4) και από το Θεό Άγιο Πνεύμα (κεφάλαιο 5), μια ενότητα σε τρία συναιώνια πρόσωπα που έχουν μοναδική και μυστηριακή σχέση.

1. Μια τρυφερή σχέση. Όταν ο Ιησούς αναφώνησε, «Θεέ μου, Θεέ μου, διά τί με εγκατέλιψες;» (Ματθ. ιε΄34), υπέφερε για την αποξένωση από τον Πατέρα Του, την οποία είχε προκαλέσει η αμαρτία. Η αμαρτία έσπασε την πρωταρχκή σχέση της ανθρωπότητας με το Θεό (Γέν. γ΄6-10, Ησ. νθ΄2). Στις τελευταίες ώρες Του ο Ιησούς, Αυτός που δε γνώρισε αμαρτία, έγινε αμαρτία για μας. Επιφορτιζόμενος την αμαρτία μας, στη δική μας θέση, δοκίμασε τον αποχωρισμό από το Θεό, που ήταν η δική μας μοίρα – και κατά συνέπεια πέθανε.

Οι αμαρτωλοί δε θα καταλάβουν ποτέ τι σήμαινε για τη Θεότητα ο θάνατος του Χριστού. Από την αιωνιότητα υπήρχε μαζί με τον Πατέρα Του και το Άγιο Πνεύμα. Ήταν συναιώνιοι, συνυπάρχοντες, με έκφραση αμοιβαίας αγάπης και προσφοράς. Να συνυπάρχουν στην αιωνιότητα, μαρτυρεί για την τέλεια, απόλυτη αγάπη που υπήρχε στη Θεότητα. «Ο Θεός είναι αγάπη» (Α΄Ιωάν. δ΄8) σημαίνει ότι ο καθένας ζούσε τόσο για τους άλλους ώστε είχαν την εμπειρία της πλήρους ευτυχίας.

Ο ορισμός της αγάπης βρίσκεται στην Α΄Κορ. ιγ΄. Μερικοί αναρωτιούνται πώς οι αρετές της μακροθυμίας ή υπομονής θα ίσχυαν για τη Θεότητα, η οποία έχει μια τέλεια τρυφερή σχέση. Υπομονή χρειάσθηκε όταν είχε να αντιμετωτίσει τους επαναστάτες αγγέλους και αργότερα τους δύστροπους ανθρώπους.

Δεν υπάρχει απόσταση μεταξύ των προσώπων του τριαδικού Θεού. Και τα τρία πρόσωπα είναι θεϊκά, αν και μοιράζονται τις θείες δυνάμεις και ιδιότητες. Στους ανθρώπινους οργανισμούς την υπέρτατη εξουσία έχει ένα πρόσωπο – ένας πρόεδρος, βασιλιάς ή πρωθυπουργός. Στη Θεότητα, την υπέρτατη εξουσία έχουν και τα τρία Πρόσωπα.

Ενώ η Θεότητα δεν είναι σε ένα πρόσωπο, ο Θεός είναι ένας σε προθέσεις, σε διάνοια και σε χαρακτήρα. Αυτή η ενότητα δεν εξαλείφει τις ξεχωριστές προσωπικότητες του Πατέρα, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Ούτε το χωριστό των προσωπικοτήτων μέσα στη Θεότητα καταστρέφει το μονοθεϊσμό της Αγίας Γραφής ότι ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι ένας Θεός.

2. Μια λειτουργική σχέση. Μέσα στη Θεότητα υπάρχει ένα σύστημα λειτουργίας. Ο Θεός δεν επαναλαμβάνει μια εργασία χωρίς λόγο. Η τάξη είναι ο πρώτος νόμος του ουρανού, και ο Θεός ενεργεί με μεθόδους τάξης. Αυτή η ευταξία απορρέει από τη διατήρηση της ενότητας στη Θεότητα. Ο Πατέρας φαίνεται να ενεργεί ως πηγή, ο Υιός ως Μεσίτης, και το Άγιο Πνεύμα ως ο θέτων σε εφαρμογή.

Η ενσάρκωση ωραιότατα απέδειξε την εργασιακή σχέση των τριών προσώπων της Θεότητας. Ο Πατέρας έδωσε τον Υιό Του, ο Χριστός έδωσε τον εαυτό Του και το Άγιο Πνεύμα έδωσε τη γέννηση του Χριστού (Ιωάν. γ΄16, Ματθ. α΄18, 20). Η δήλωση του αγγέλου προς τη Μαρία δείχνει ολοφάνερα τις δραστηριότητες και των τριών στο μυστήριο του Θεού που έγινε άνθρωπος. «Πνεύμα Άγιον θέλει επέλθει επί σε και δύναμις του Υψίστου θέλει σε επισκιάσει, διά τούτο και το γεννώμενον εκ σου άγιον, θέλει ονομασθή Υιός Θεού» (Λουκά α΄35).

Κάθε μέλος της Θεότητας ήταν παρόν στη βάπτιση του Χριστού: ο Πατέρας εναθαρρύνοντας, ο Χριστός δίνοντας τον εαυτό Του να βαπτισθεί σαν παράδειγμά μας (Ματθ. γ΄13-15), και το Άγιο Πνεύμα ενισχύοντας τον Ιησού (Λουκά γ΄21,22).

Προς το τέλος της επίγειας ζωής Του ο Ιησούς υποσχέθηκε να στείλει το Άγιο Πνεύμα παράκλητο ή βοηθό (Ιωάν. ιδ΄16). Λίγες ώρες αργότερα, κρεμασμένος επάνω στο σταυρό, ο Ιησούς έκραξε προς τον Πατέρα Του, «Θεέ μου, Θεέ μου, διά τί με εγκατέλιπες;» (Ματθ. κζ΄46). Σε αυτές τις κρίσιμες στιγμές της ιστορίας της σωτηρίας ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα, όλοι αποτελούσαν μέρος της σκηνής.

Σήμερα ο Πατέρας και ο Υιός μάς προσεγγίζουν διαμέσου του Αγίου Πνεύματος. Ο Ιησούς είπε: «Όταν όμως έλθη ο Παράκλητος, τον οποίον εγώ θέλω πέμψει προς εσάς παρά του Πατρός, το Πνεύμα της αληθείας, το οποίον εκπορεύεται παρά του Πατρός, εκείνος θέλει μαρτυρήσει περί εμού» (Ιωάν. ιε΄26). Ο Πατέρας και ο Υιός στέλνουν το Άγιο Πνεύμα να αποκαλύψει το Χριστό σε κάθε πρόσωπο. Το μεγάλο σχέδιο της Αγίας Τριάδας είναι να φέρει το Θεό και τη γνώση του Ιησού στον καθένα (Ιωάν. ιζ΄3), και να καταστήσει τον Ιησού παρόντα και πραγματικόν (Ματθ. κη΄20, Εβρ. ιγ΄5). Οι πιστοί είναι εκλεγμένοι για σωτηρία. Ο Απόστολος Πέτρος είπε: «Κατά πρόγνωσιν του Θεού Πατρός, διά του αγιασμού του Πνεύματος, εις υπακοήν και ραντισμόν του αίματος του Ιησού Χριστού» (Α΄Πέτρ. α΄2).

Η αποστολική ευλογία περιλαμβάνει και τα τρία πρόσωπα της Θεότητας. «Η χάρις του Κυρίου Ιησού Χριστού, και η αγάπη του Θεού, και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος είη μετά πάντων υμών» (Β΄Κορ. ιγ΄13). Ο Χριστός είναι επικεφαλής του καταλόγου. Το σημείο επαφής του Θεού με την ανθρωπότητα είναι διαμέσου του Ιησού Χριστού – του Θεανθρώπου. Αν και τα τρία μέλη της Αγίας Τριάδας συνεργάζονται για να σώσουν, μόνο ο Ιησούς έζησε ως άνθρωπος, πέθανε ως άνθρωπος και έγινε ο Σωτήρας μας. (Ιωάν. ς΄47. Ματθ. α΄21, Πράξ. δ΄12). Αλλά επειδή «ο Θεός ήτο εν τω Χριστώ, διαλλάσσων τον κόσμον προς εαυτόν» (Β΄Κορ. ε΄19), ο Θεός μπορούσε επίσης να ονομασθεί και Σωτήρας μας (Τίτον γ΄4), επειδή μας έσωσε διαμέσου του Σωτήρα Χριστού (Εφεσ. ε΄23, Φιλιπ. γ΄20, Τίτον γ΄6).

Στη διαδικασία της λειτουργίας, τα μέλη της Θεότητας επιτελούν διαφορετικά καθήκοντα για τη σωτηρία του ανθρώπου. Το έργο του Αγίου Πνεύματος δεν προσθέτει κάτι για επάρκεια της θυσίας που ο Ιησούς υπέστη στο σταυρό. Διαμέσου του Αγίου Πνεύματος η συγχώρηση έγινε όταν ο Χριστός ανέβηκε στο σταυρό. Έτσι, ο Παύλος λέει «ο Χριστός εις εσάς, η ελπίς της δόξης» (Κολ. α΄27).