Με μια πρώτη ματιά, αυτή η ερώτηση φαίνεται να είναι πολύ απλή. Στην Παλιά Διαθήκη βλέπουμε ότι υπάρχουν αναφορές στην Εβραϊκή λέξη με τέσσερα γράμματα YHWH, που μερικοί μεταφράζουν στην λέξη “Ιεχωβά”. Είναι όμως το ερώτημα τόσο απλό;

 

Αρχίζοντας την μελέτη βλέπουμε ότι στην Παλαιά Διαθήκη υπάρχουν πολλά εδάφια που αναφέρουν ότι το όνομα του Θεού είναι «Ιεχωβά»

  • Ψαλμός 83:18 «Και ας γνωρίσουν ότι εσύ, του οποίου το όνομα είναι Κύριος, είσαι ο μόνος Ύψιστος σε ολόκληρη τη γη»

  • Ησαΐας 51:55 «Επειδή, εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σου, αυτός που ταράζει τη θάλασσα και τα κύματα της ηχούν, το όνομά του είναι ο Κύριος των δυνάμεων»

Η Εβραϊκή λέξη που μεταφράστηκε «Κύριος» αποτελεί το «ιερό τετραγράμματο» το οποίο γραφόταν χωρίς φωνήεντα, και στα Ελληνικά αποδόθηκε ως «Ιεχωβά». Βλέπε επίσης Ησαΐας 42:8, 47:4, Ιερεμίας 16:21, 32:18, Ωσηε 12:5, Αμώς 4:13, υπάρχουν πολλά άλλα εδάφια που λένε ξεκάθαρα ότι το όνομα του Θεού είναι «Ιεχωβά».

Η υπόθεση όμως δεν είναι τόσο απλή. Πρώτα από όλα ο Θεός ο ίδιος διατυπώνει μια πολύ σημαντική ερώτηση: «Γιατί ρωτάς για το όνομά μου; Επειδή, είναι θαυμαστό» (Γένεση 32:29, Κριτές 13:18) (Αυτό το εδάφιο αναφέρει ότι ήταν «ο άγγελος του Κυρίου» που μίλησε με τον πατέρα του Σαμσόν. Αλλά διαβάζοντας παρόμοιες περιγραφές όπως στους Κριτές 6:11, 14, 22,23 και στην Έξοδος 3:2,4 καταλαβαίνουμε ότι ο άγγελος του Κυρίου είναι ο Κύριος ο ίδιος.) Το άρθρο στο Wikipedia, δυστυχώς υπάρχει μόνο στα Αγγλικά, αλλά δείχνει ότι η προφορά «Ιεχωβά» αποτελεί μόνο μια εικασία για το πως θα προφέρονταν στα Εβραϊκά. Στα αρχαία γραπτά των Εβραίων χρησιμοποιούνταν μόνο σύμφωνα και ο αναγνώστης πρόσθετε τα σωστά φωνήεντα, αλλά λόγω σεβασμού αναπτύχθηκε η συνήθεια να προφέρεται κάποια άλλη λέξη στην θέση της όταν γίνονταν η ανάγνωση των Γραφών. Συνήθως ο αναγνώστης χρησιμοποιούσε την λέξη Adonai (Κύριος) όταν συναντούσε το όνομα YHWH. Με το πέρασμα των χρόνων η λέξη έπαψε να προφέρεται και η σωστή προφορά της τελικά ξεχάστηκε.

Τον έβδομο ή όγδοο αιώνα μΧ, όταν τα Εβραϊκά είχαν αρχίσει να εξαφανίζονται καθώς δεν χρησιμοποιούνταν, Εβραίος λόγιοι δημιούργησαν μια ομάδα με το όνομα Masoretes και πρότειναν μια μέθοδο για την προσθήκη φωνηέντων σε κείμενα που είχαν μόνο σύμφωνα. Όσον αφορά την λέξη YHWH συνέχισαν να μην την «προφέρουν» καθώς πρόσθεσαν τα φωνήεντα από την λέξη Adonai και αυτό το παράξενο κράμα γραμμάτων προέτρεπε τον αναγνώστη να αντικαταστήσει την λέξη με την Adonai. Όταν όμως τα κείμενα μεταφράστηκαν στα Αγγλικά από μεταφραστές του δωδέκατου αιώνα, η λέξη αυτή τους δημιούργησε πρόβλημα που τελικά το παρέκαμψαν «δημιουργώντας» την λέξη Jehovah (Ιεχωβά), η οποία χρησιμοποιείται στις περισσότερες μεταφράσεις μέχρι σήμερα. Η λέξη «Ιεχωβά» όπως την έχουμε στα Ελληνικά είναι μια μεταγλώττιση της λέξης «Jehovah» που με την σειρά της είναι μια αυθαίρετη απόδοση της αρχαίας λέξης ΥΗWH.

Σύγχρονοι ακαδημαϊκοί υποστηρίζουν ότι η λέξη YHWH πρέπει να προφέρεται Yahweh, φτάνουν σε αυτό το συμπέρασμα καθώς υπάρχουν λέξεις που περιέχουν μέρος της αρχαίας λέξης όπως «Hallelu jah » και «Jerem iah «), και επειδή υπάρχουν μερικοί αρχαίοι συγγραφείς που κατέγραψαν την προφορά της όπως ο Κλεμέντιος ο Αλεξανδρινός (ή αλλιώς Κλήμης ο Αλεξανδρεύς), ο Οριγένης και κάποιοι αρχαίοι συγγραφείς από την Σαμάρια (http://www.yahweh.org/publications/sny/sn09Chap.pdf). Σύμφωνα με την εγκυκλοπαίδεια «Encyclopedia Judaica», «Η αληθινή προφορά του ονόματα YHWH δεν χάθηκε. Αρκετοί Έλληνες συγγραφείς των πρωτοχριστιανικών χρόνων αναφέρουν ότι η σωστή προφορά είναι Yahweh » (E.J. 7, p. 680).

Στην Παλαιά Διαθήκη, όμως, ο Θεός καθιστά σαφές ότι το όνομά Του είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια λέξη — είναι μια περιγραφή του χαρακτήρα Του, π.χ:

  • Έξοδος 34:5-7 «Και ο Κύριος κατέβηκε σε μορφή νεφέλης και στάθηκε εκεί μαζί του, και κήρυξε το όνομα του Κυρίου, και πέρασε ο Κύριος μπροστά του και κήρυξε: Ο Κύριος, ο Κύριος, ο Θεός είναι οικτίρμονας και ελεήμονας, μακρόθυμος, και πολυέλεος, και αληθινός, ο οποίος φυλάττει έλεος σε χιλιάδες, συγχωρεί ανομία και παράβαση και αμαρτία, και καθόλου δεν αθωώνει τον ένοχο». Βλέπε επίσης Δευτερονόμιο 32:3,4.

Ο Θεός λέει πολλές φορές στην Παλαιά Διαθήκη ότι το όνομά Του κατοικεί στο ναό Του, π.χ:

  • «Θα θυσιάζεις, λοιπόν, το Πάσχα στον Κύριο τον Θεό σου, στον τόπο που ο Κύριος θα εκλέξει για να κατοικίσει εκεί το όνομά Του».(Δευτερονόμιο 16:2). Βλέπε επίσης Α Βασιλέων 5:5.

Αυτό σημαίνει ότι το όνομά Του είναι κάτι περισσότερο από μια λέξη– το όνομά Του αντιπροσωπεύει την παρουσία Του.

Ο όρος Yahweh προέρχεται από το Εβραϊκό ρήμα «είμαι», περιγράφοντας τον Θεό ως «Ο Αιώνιος», «Αυτο-Υφιστάμενος», «Αυτός που ζει για πάντα», «Ο Αυτάρκης». Αλλά είναι πιθανόν να είναι ο μόνος που πρέπει να χρησιμοποιούν οι Χριστιανοί όταν αναφέρονται στον Θεό; Στην Αγία Γραφή υπάρχουν πολλά ονόματα και τίτλοι που αναφέρονται στον Θεό, το καθένα τους περιγράφει κάποια πτυχή του χαρακτήρα Του. Κανένα όνομα και κανένας όρος δεν μπορεί να περιγράψει ολοκληρωτικά τον Θεό. Η Παλαιά Διαθήκη χρησιμοποιεί και άλλα ονόματα για τον Θεό εκτός από τον Ιεχωβά:

  • «Και ο Μωυσής είπε στον Θεό: Να, όταν εγώ πάω στους γιους Ισραήλ, και τους πω: Ο Θεός των πατέρων σας με απέστειλε σε σας, κι εκείνοι με ρωτήσουν: Τι είναι το όνομά του; Τι θα τους πω; Και ο Θεός είπε στον Μωυσή: Εγώ είμαι ο Ων, και είπε: Έτσι θα πεις στους γιους Ισραήλ: Ο Ων με απέστειλε σε σας» (Έξοδος 3:13,14).

  • «Δεν θα προσκυνήσεις άλλον θεό, για τον λόγο ότι ο Κύριος, του οποίου το όνομα είναι Ζηλότυπος, είναι Θεός ζηλότυπος» (Έξοδος 34:14)

  • «Είναι αγαθό το να δοξολογεί κάποιος τον Κύριο, και να ψαλμωδεί στο όνομά σου, Ύψιστε» (Ψαλμός 92:1).

  • «Έτσι λέει ο Ύψιστος και ο Υπέρτατος, αυτός που κατοικεί την αιωνιότητα, του οποίου το όνομα είναι: Ο Άγιος» (Ησαΐας 57:15).

  • «Εσύ, βέβαια, είσαι ο Πατέρας μας, αν και ο Αβραάμ δεν μας ξέρει, και ο Ισραήλ δεν μας γνωρίζε, εσύ Κύριε, είσαι ο Πατέρας μας. Λυτρωτής μας είναι το όνομά σου από τον αιώνα» (Ησαΐας 63:16).

Στη Μετάφραση των Εβδομήκοντα, που σύμφωνα με την παράδοση πραγματοποιήθηκε από 72 από τους μεγαλύτερους λόγιους του τρίτου αιώνα π. Χ, το τετραγράμματο μεταφράστηκε σε κάθε περίπτωση ως «Κύριος». Αυτή η μετάφραση έγινε αποδεχτή και από τους Εβραίους της εποχής, αλλά συμφωνεί και με τους συγγραφείς της Καινής Διαθήκης.

Στην Καινή Διαθήκη το όνομα «Ιεχωβά» δεν χρησιμοποιήθηκε καθόλου. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις στις οποίες οι συγγραφείς της Καινής Διαθήκης αναφέρουν χωρία από την Παλαιά Διαθήκη, και σε κάθε περίπτωση που συνάντησαν το τετραγράμματο το αντικατέστησαν με την λέξη «Κύριος». Αυτό ισχύει τόσο για τους συγγραφείς των Ευαγγελίων όσο και για τους αποστόλους, π.χ.:

Καινή Διαθήκη

Παλαιά Διαθήκη

«Όπως είναι γραμμένο στο βιβλίο των λόγων του προφήτη Ησαΐα, που λέει: Φωνή κάποιου που φωνάζει δυνατά μέσα στην έρημο: ετοιμάστε τον δρόμο του Κυρίου» Λουκάν 3:3 «Φωνή ενός που βοά μέσα στην έρημο: Ετοιμάστε τον δρόμο του Κυρίου (Εβρ. Ιεχωβά) Ησαΐας. 40:3.
«Και ο Ιησούς απάντησε σ’ αυτόν ότι: Πρώτη απ’ όλες τις εντολές είναι: «Άκου Ισραήλ, ο Κύριος ο Θεός μας είναι ένας Κύριος» Μάρκον 12:29 «Ακού, Ισραήλ, ο Κύριος (Εβρ. Ιεχωβά) ο Θεός μας είναι ένας Κύριος (Εβρ. Ιεχωβά) Δευτερονόμιο 6:4
«Ο λόγος του προφήτη Ησαΐας, που είπε: «Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας; Και ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε;» Ιωάννη 12:38 «Ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας; Και ο βραχίονας του Κυρίου (Εβρ. Ιεχωβά) σε ποιον αποκαλύφθηκε; Ησαΐας 53:1
«Και όπως προείπε ο Ησαΐας: Αν ο Κύριος Σαβαώθ δεν άφηνε σε μας σπέρμα, σαν τα Σόδομα θα είχαμε γίνει» Ρωμαίους 9:29 «Αν ο Κύριος (Εβρ. Ιεχωβά) των δυνάμεων δεν άφηνε σε μας ένα μικρό υπόλοιπο, θα είχαμε γίνει σαν τα Σόδομα» Ησαΐας 1:9
«Επειδή, τα μάτια του Κυρίου είναι επάνω στους δικαίους, και τα αυτιά του στη δέησή τους. Το πρόσωπο, όμως, του Κυρίου είναι ενάντια σ’ αυτούς που πράττουν τα κακά» Α΄Πετρου 3:12 «Τα μάτια του Κυρίου (Εβρ. Ιεχωβά) είναι επάνω στους δικαίους, και τα αυτιά του στην κραυγή τους. Το πρόσωπο του Κυρίου (Εβρ. Ιεχωβά) είναι ενάντια σ’ εκείνους που πράττουν κακό…» Ψαλμός 34:15,16.

Υπάρχουν μερικοί σχολιαστές που υποστηρίζουν ότι η Καινή Διαθήκη είχε γραφτεί στα Εβραϊκά και περιελάμβανε το όνομα Yahweh, αλλά τα γραπτά και οι αναφορές σε αυτά καταστράφηκαν είτε από Εβραίους που διαφωνούσαν με την προφορά του ονόματος του Θεού, είτε από Χριστιανούς που εναντιώνονταν στους «Ιουδαΐζοντες». Ακόμη υποστηρίζουν ότι ο Ιησούς Χριστός χρησιμοποίησε το όνομα του Θεού και για αυτό οι Ιουδαίοι ιερείς Τον εδίωκαν. Όμως δεν υπάρχουν αποδείξεις στην Καινή Διαθήκη που να φανερώνουν ότι υπήρχε κάποια διαμάχη πάνω στο θέμα του ονόματος του Θεού παρόμοια ας πούμε με την αντίδραση που προκάλεσε η θεραπεία αρρώστων το Σάββατο. Επίσης διαβάζουμε για παράδειγμα ότι ο Ιησούς Χριστός διάβασε στην Συναγωγή » Πνεύμα Κυρίου (στα Εβραϊκά Yahweh ) είναι επάνω μου, γι’ αυτό με έχρισε, με απέστειλε για να φέρνω τα χαρμόσυνα νέα στους φτωχούς» (Λουκάς 4:18). Αν ο Ιησούς είχε χρησιμοποιήσει το όνομα του Θεού αντί για την λέξη που παραδοσιακά πρόφεραν θα υπήρχε αντίδραση από τους παρευρισκόμενους, αντίθετα όμως διαβάζουμε ότι » θαύμαζαν για τα λόγια της χάρης που έβγαιναν από το στόμα του» (Λουκάς 4:22). Περαιτέρω στην Καινή Διαθήκη υπάρχουν αναφορές σε βίαιες αντιδράσεις που προκλήθηκαν από κάποιες απόψεις του αποστόλου Παύλου, για παράδειγμα για την άποψή του για την περιτομή που βρίσκουμε στην Γαλάτας 5:1-12, αλλά δεν υπάρχει πουθενά αναφορά ότι υπήρξε κάποια διένεξη σχετικά με το όνομα του Θεού. Επιπλέον θα ήταν παράδοξο ο απόστολος Παύλος να είχε στείλει γράμματα σε εκκλησίες ελληνιστικών περιοχών στα Εβραϊκά. Είναι σίγουρο ότι έγραψε στα Ελληνικά και χρησιμοποίησε την ελληνική λέξη «Κύριος» αντί του Yahweh . Ακόμη είναι αδιανόητο να σκεφτούμε ότι ο Θεός που έχει προστατεύσει τον Λόγο Του μέσα στους αιώνες για να μπορέσουμε να μάθουμε τα καλά νέα της σωτηρίας μας, να μην μπόρεσε να διασώσει ούτε ένα αντίγραφο της Καινής Διαθήκης που να αναφέρει τον όνομά Του, αν πράγματι είχε γραφεί.

Το όνομα το οποίο ο Ιησούς Χριστός χρησιμοποίησε για να αναφερθεί στον Θεό ήταν «Πατέρα» (αρχαία, Πατρός, Πατήρ). Δεν το χρησιμοποίησε μόνο ως τίτλο, αλλά ως όνομα στην κλητική πτώση, π.χ.

  • «Και τώρα, εσύ Πατέρα, δόξασέ με κοντά σου, με τη δόξα που είχα κοντά σε σένα, πριν γίνει ο κόσμος» Ιωάννην 17:5.

  • Στον Σταυρό φώναξε «Ἐλωῒ Ἐλωῒ λιμὰ σαβαχθανί… ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου, εἰς τί με ἐγκατέλιπες» (Μάρκου Ευαγγέλιο 15:34), στα Αραμαϊκά. «Ἐλωῒ» είναι η μεταφορά στα Ελληνικά της Αραμαϊκής λέξης Elahi, η αντίστοιχη της Εβραϊκής λέξης Eli που βρίσκουμε στον Ψαλμό 22:1, στον οποίο αναφερόταν η κραυγή του Ιησού Χριστού. Ο Σωτήρας μας θα μπορούσε να φωνάξει » Yahweh, Yahweh «, αλλά δεν το έκανε.

  • Επιπλέον ο Ιησούς Χριστός δίδαξε τους μαθητές του πως να απευθύνονται προς τον Θεό:»Οὕτως οὖν προσεύχεσθε ὑμεῖς· Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς· ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου· » («Έτσι, λοιπόν, να προσεύχεστε εσείς: Πατέρα μας, που είσαι στους ουρανούς, ας αγιαστεί το όνομά σου·») (Ματθαίου Ευαγγέλιο 6:9).

Στην Καινή Διαθήκη γίνεται σαφές ότι ο Θεός είναι η Αγία Τριάδα: Ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα. Έχει ενδιαφέρον ότι οι απόστολοι Παύλος, Πέτρος και Ιωάννης αναφέρουν «τον Πατέρα Θεό, και τον Κύριο Ιησού Χριστό», χρησιμοποιώντας την ίδια λέξη «Κύριος» που χρησιμοποιήθηκε για τον Θεό της Παλαιάς Διαθήκης, π.χ.:

  • «Είθε να είναι μαζί σας χάρη, έλεος, ειρήνη από τον Πατέρα Θεό, και από τον Κύριο Ιησού Χριστό, τον Υιό του Πατέρα». Β΄ Ιωάννη 1:3 Βλέπε επίσης Α Πέτρου 1:3 και Α΄ Κορινθίους. 8:6.

Συνεπώς, είναι σωστό να ακολουθήσουμε το παράδειγμα των συγγραφέων της Καινής Διαθήκης και του Ιησού Χριστού του ίδιου, ώστε να χρησιμοποιούμε τα εξής ονόματα: «Πατέρας», «Θεός», «Ιησούς», «Κύριος» και «Άγιο Πνεύμα». Σε μια περίσταση ο Ιησούς Χριστός αναφέρθηκε στα λόγια του προφήτη Ησαϊα: » ἐγγίζει μοι ὁ λαὸς οὗτος τῷ στόματι αὐτῶν καὶ τοῖς χείλεσί με τιμᾷ, ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· » («Αυτός ο λαός με πλησιάζει με το στόμα τους και με τιμά με τα χείλη· η καρδιά τους, όμως, απέχει μακριά από μένα·») (Ματθαίου Ευαγγέλιο 15:8). Προφανώς καθώς πλησιάζουμε τον Θεό το όνομα που χρησιμοποιούμε έχει πολύ μικρότερη σημασία σε σύγκριση με την ταπεινή και δεκτική στάση που πρέπει να έχει η καρδιά μας.